بحجت اباد خاطره سی
انتظار چکمک دن چتین ایش یوخ.تکجه انتظار چکن عاشقلر بو شعرین نه قدر آجی اولدوغونی دوشونرلر.
شهریارین سئوگیسینی رضا شاهین عمی سی اوغلو زورولا آلیر و سئوگینین آناسی صون دفعه اولاراق اونو شهریارلا تهرانین بهجت آباد پارکیندا گوروشدورمک سوزونی وئریر.شهریار او گئجه نی سحره قدر اوردا گالیر.بو شعر او گئجه نین وصفی دیرو منیم احوالاتیمین وصفی!
بهجت آباد خاطره سی
اولدوز ساياراق گوزله ميشم هر گئجه ياری
گج گلمه ده دير يار يئنه اولموش گئجه ياری
گؤزلر آسيلی يوخ نه قارالتی نه ده بير سس
باتميش گولاغيم گؤرنه دؤشور مکده دی داری
بير قوش آييغام! سويليه رک گاهدان اييلده ر
گاهدان اونودا يئل دئیه لای-لای هوش آپاری
ياتميش هامی بير آللاه اوياقدير داها بير من
مندن آشاغی کيمسه يوخ اوندان دا يوخاری
قورخوم بودی يار گلمه يه بيردن ياريلا صبح
باغريم ياريلار صبحوم آچيلما سنی تاری!
دان اولدوزی ايسته ر چيخا گؤز يالواری چيخما
او چيخماسادا اولدوزومون يوخدی چيخاری
گلمز تانيرام بختيمی ايندی آغارار صبح
قاش بيله آغارديقجا داها باش دا آغاری
عشقين کی قراريندا وفا اولمياجاقميش
بيلمم کی طبيعت نيه قويموش بو قراری؟
سانکی خوروزون سون بانی خنجردی سوخولدی
سينه مده أورک وارسا کسيب قیردی داماری
ريشخندله قيرجاندی سحر سويله دی: دورما
جان قورخوسی وار عشقين اوتوزدون بو قماری
اولدوم قره گون آيريلالی او ساری تئلدن
بونجا قره گونلردی ایدن رنگيمی ساری
گؤز ياشلاری هر يئردن آخارسا منی توشلار
دريايه باخار بللی دی چايلارين آخاری
از بس منی ياپراق کيمی هيجرانلا سارالديب
باخسان اوزونه سانکی قيزيل گولدی قيزاری
محراب شفقده ئوزومی سجده ده گؤردوم
قان ايچره غميم يوخ اوزوم اولسون سنه ساری
عشقی واريدی شهريارين گللی- چيچکلی
افسوس قارا يل اسدی خزان اولدی بهاری
تورک اوشاقی
مدرسه ده موعللیم ینه دوءدویده الیمدن باجار مادیم فارسینی
ایراد توتدودیلیمدن
دئدیم : آغا موعللیم وورما ، گوینه دی الیم نه دیر آخی گوناهیم
تورکودورمنیم دیلیم
یا پیشدی قولاغیمدان دئدی : بوراخ تورکونو اوقالدی ائوینیزده
اونوت گئتسین کو کونو
اوء یره نمه سن آب - بابا آچاجاقسان الینی کو تک ییه ندن سونرا
اونودارسان دیلینی
سنین هاران تورکدور؟ آذریسن ، آذری کیم او یره دیبدیر سنه
بئله یانلیش سوء زلری
آخدی گوزومون یاشی تیتره دی دیل - دوداغیم بئله یالان سوزلره
اینانمادی قولاغیم
آنام منی اویدورماز آتام منی آلداتما ز بو سو زلرین هئچ بیری
منیم عاغلیما باتما ز
نییه منیم آدیمی سوروشما ییراوئزومدن نییه سوء زون دوزونو
اوخوماییرگئوزومد ن
هرکس یالان دانیشسا آلاهین دوشمانی دیر من کی یالان دئمیرم
بو اونون یالانی دیر
لایلای دئیبدیرآنام منه بئشیکده تورکو دانیشمیشق هامیمیز
ائوده ائشیکده تورکو
نه دن گرک یازمایاق دیلیمیزی کیتابا مدرسه ده نه اوچون
گلمه یک بیز حسابا ؟
یقین کوتک یئمزدیم اوخو سایدیم دیلیمی گ ینرتی سخمازدیم
قولتو غوما الیمی
قوی بو یویوم بیر اوزوم اولاجاغا م موعللیم اوندا چوخ ایش گوره جک
بوگون گوینه ین الیم
کیلاسیمدان گله جک ائلیمیزن اوز سسی اولاجاقدیر او زمان
تورکون ده مدرسه سی
آرتا ساوالان - ائل سئو ن - شاجین وبلاگیندان
خانم پروین اعتصامی
او يكي از شاعران نامدار ادب فارسي و يكي از مفاخر ارزشمند خطه آذربايجان ميباشد كه در زمينه شعر و ادب همچنان ميدرخشد و از شاعران كم نظير در اين عرصه ميباشد.
پروين اعتصامي دختر يوسف اعتصام الملك، در 25 اسفند 1285 شمسي در تبريز متولد گرديد، مادرش اختر الملوك دختر غلامعلي خان و نوه شاعر معروف شوري بخشايشي بود.
در كودكي با پدر خود به تهران آمد و بقيه عمر خود را در اين شهر گذراند. ادبيات فارسي و عرب را نزد پدر آموخت. از ابتدا كودكي ساعي و متفكر بود. او كمتر سخن ميگفت و بيشتر فكر ميكرد
ای رنجبر
تا به کی جان کندن اندر آفتاب؟ ای رنجبر!
ريختن از بهر نان از چهره آب، ای رنجبر!
زين همه خواری که بينی زآفتاب و خاک و باد
چيست مزدت جز نکوهش با عتاب؟ ای رنجبر!
از حقوق پایمال خويشتن کن پرسشی
چند میترسی ز هر خان و جناب؟ ای رنجبر!
جمله آنان را که چون زالو مکندت، خون بريز
وندر آن خون دست و پايی کن خضاب، ای رنجبر!
ديو آز و خودپرستی را بگير و حبس کن
تا شود چهر حقيقت بیحجاب، ای رنجبر!
حاکم شرعی که بهر رشوه فتوا میدهد
که دهد عرض فقيران را جواب؟ ای رنجبر!
آنکه خود را پاک میداند ز هر آلودهگی
میکند مردارخواری چون غراب، ای رنجبر!
گرکه اطفال تو بی شاماند شبها باک نيست
خواجه تيهو میکند هرشب کباب، ای رنجبر!
گر چراغات را نبخشيده ست گردون روشنی
غم مخور، میتابد امشب ماهتاب، ای رنجبر!
در خور دانش اميرانند و فرزندانشان
تو چه خواهی فهم کردن از کتاب؟ ای رنجبر!
مردم آنان اند کز حکم و سياست آگه اند
کارگر کارش غم است و اضطراب، ای رنجبر!
هرکه پوشد جامهی نيکو، بزرگ و لايق است
رو! تو صدها وصله داری بر ثياب ای رنجبر!
جامهات شوخ است و رويت تيره رنگ از گرد و خاک
از تو میبايست کردن اجتناب، ای رنجبر!
هرچه بنويسند حکام اندرين محضر، رواست
کس نخواهد خواستن زايشان حساب، ای رنجبر!
یالان دنیا
بو دنيا فاني دير فاني بو دنياده قالان هاني
داود اوغلو سليماني تخت اوستوندن سالان دنيا
سنين بهره ن يين كيم دير؟ كيمينكي سن ؟ييه ن كيم دير
سنه دوغرو دييه ن كيم دير؟ (يالان دنيا يالان دنيا)
سني فرزانه لر اتدي قاپيپپ ديوانه لر توتدي
كيمي الدي كيمي ساتدي ساتان دنيا الان دنيا
اتي ازل داغا سالديق يورولدوقجا دالي قالديق
اتي ساتديق اولاغ الديق يه هر اولدي پالان دنيا
بيري اينا بيري پاسدير بيري ايدين بيري كاسدير
گئجه طوي دير سحر ياس دير گول اچديقدا سولان دنيا
ايگيت لرين باشين يئيه ن قوجالار بوز باشين يئيه ن
قبير لرين داشين يئيه ن ئوزو يئنه قالان دنيا
نه قاندين كيم گول اكندير كيم قيليج تك قان توكندير
تيمور هله كوره كن دير چنگيز جانين الان دنيا
يامان قورقو ييغيلايدين طوفانلاردا بوغولايدين
نوليدي بير داغيلايدين بيزي درده سالان دنيا
چاتيب سندن كوچن كچدي اجل جامين ايچه ن كئچدي
اولان اولدي كئچن كئچدي نه ايستيردين اولان دنيا
بوغولايدين اولان يئرده دوغوب خلقي بوغان يئرده
اوغول نعشين اوغان يئرده انا زولفون يولان دنيا
گونوم اغلار گچدی.......روزگارم گریان گذشت
بیر اوشاقلیقدا خوش اولدوم اودا یئر گوی قاچاراق
قوش کیمی داغلار اوچوب یئل کیمی باغلار کئچدی
صونرا بیردن قاطار التیندا قالیب اوستومدن
دئیه بیلمم نه قدر سئل کیمی داغلار کئچدی
اوره گیمدن خبر السان (نئجه کئچدی عمرون؟)
گوز یاشیملا یازاجاق:(من گونوم اغلار کئچدی)
از شهریار
ازتير كجتابي تو اخر كمان شد قامتم كاخت نگون باداي فلك با ماچه بد تا مي كني
اي شمع رقصان با نسيم اتش مزن پروانه را با دوست هم رحمي چو با دشمن مدارا مي كني
اتش پريدازتيشه ات امشب مگراي كوه كن از دست شيرين درد دل با سنگ خارا مي كني
با چون مني نازك خيال ابرو كشيدن از ملال زشت است اي وحشي غزال اما چه زيبا مي كني
امروز مابيچارگان اميد فردائش نيست اين داني و با ماهنوز امروزو فردا مي كني
ديدم به اتش بازي ات شوق تماشائي به سر اتش زدم درخود بياگر خود تماشا مي كني
اه سحرگاه تو را اي شمع مشتاقم به جان باري بيا گر اه خود با ناله سودا ميكني
اي غم بگو از دست تو اخر كجا بايد شدن در گوشه ميخانه هم مارا تو پيدا مي كني
ما شهريارا بلبلان ديديم بر طرف چمن شور افكن و شيرين سخن اما تو غوغا مي كني
آراز (ارس)
ان چيچك ياشلاريمدان اونو راوانلاميشام
قوجا بابام نه واختكن بوغازيم اغري ياردي
اراز كئچميشم دئيه بوغازيمي سيغاردي
سوروشارديم اي بابا اراز نه دير كئچميسن؟
نه كي مي شئيدير اوكي سويونداندا ايچميسن؟
سونرا قارداشيمين ادين قويدولار اراز
لاكن اوندادا منه ايدين اولمادي بو راز
بير گون اراز بئشكيده ياتيب بير غانان زامان
بو سوزلري دينله ديم انامين لاي لاسيندان
ارازي اييرديلار ـــــــــــــ سويونان دويوردولار
من سندن ايريلمازديم ــــ ظولمونن اييرديلار
وطن ياندي
او قدري ناله ائتديم كي قيزاردي لاله تك باغريم
باخيب اوز دوره مه گوردوم قرنفيل، ياسمن ياندي
قونوب آسوده داملاردا، اوتور هيبتله بايقوشلار
الينده حقي بايراق ائيله ين، دوز يول گئده ن ياندي
اوره كده مين ياران واردير، يازيق ميللت، يازيق ميللت
سنه هر لحظه ده اوز جانيني قربان ائده ن ياندي
دولوبدور نملي زندانلار، يانير اودلاردا آزادليق
نئچون دينميرسن آي قارداش، سوروش بير گور نه دن ياندي
دوروبدور باشيم اوستونده، الينده خنجري جلاد
نه گول قالدي نه ده بولبول، باغ ياندي چمن ياندي
ياديمدان چيخدي بولبول تك، قفسده گوللرين رنگي
غمين، دردين الينده ن اود توتوب آخر بدن ياندي
سليمان، غافل اولما، ياخشي باخ اطرافه، شاعر سن
جنايت آشدي حديندن، هاراي سال كي: وطن ياندي!
یازان: سليمان رستم
ميرزا موجوز
ميرزا معجز شبستري شاعر و روشنفكر آذربايجاني در سال ١٨٧٣ ميلادي در شهر شبستر در يك خانواده ثروتمند بدنيا آمد. پدر بزرگش حاكم شبستر و پدرش تاجر بود. با اين حال معجز هميشه به فكر مردم مظلوم و بينوا بود. وى در شانزده سالگي بعد از وفات پدرش همراه با برادرش به استانبول رفت و مدت ١٦ سال در آنجا اقامت كرد. دو برادر بزرگترش در استانبول ماندند ولي او در سي سالگي به وطن خود باز گشت و تمام مال و دارايي خود را در راه برچيدن جهل و ظلم صرف كرد. او با اشعار خود به روشنگري افكار مردم پرداخت و با مخالفت روحانيان روبرو شد. معجز در اين باره ميگويد:
چون قاييتديم وطنه٫ "آچما دهانين"، دئديلر (وقتي به وطن بازگشتم، "باز نكن دهانت را" گفتند)
"دينمه، دانيشما و ترپه تمه زبانين"، دئديلر ("صدايت را در نياور، حرف نزن، و زبانت را نجنبان" گفتند)
"گر بو جور اتمييه سن، چوخدو زييانين" دئديلر ("اگر اينطور نكني، خيلي زيان خواهي ديد"، گفتند)
معجز معتقد بود كه ريشه كني جهل را بايد از زنان آغاز كرد. چرا كه آنها فرزندان مملكت را پرورش ميدهند. معجز در اين باره ميگويد:
توكذين جهلي اولماسا زاييل (اگر جهل مادران از بين نرود)
اوغلو اولماز تمددونه ماييل (فرزندان آنها به سوي تمدن نميروند)
با اين اهداف، معجز علىرغم مخالفت عمادالسلطنه "محسني"، موفق به احداث اولين مدرسه’ دخترانه در ايران شد، كه بعدها با نام "پوراندخت" در شهر شبستر مشهور شد. معجز در اواخر عمر به علت تهديد دشمنان مجبور به ترك وطن شد. به شهر شاهرود رفت و در سال ١٩٣٤ در آنجا در گذشت
جانلي جنازه- جنازه زنده
ماه-ى صييام گلدي٬ مني سالدي زحمته
ائي كاش گلمييه يدي اوروج بو ويلايته.
(ماه روزه داري آمد و مرا به زحمت انداخت)
(اي كاش روزه هيچ وقت به اين ولايت نمي آمد)
ائي ماه-ى روزه، ائي رمضان، ائي فيلان فيلان
خالقي گتيرمه تنگه، اؤزونو سالما غئيبته!
(اي ماه روزه، اي رمضان، اي فلان فلان)
(خلق را به تنگ، خودت را به غيبت نينداز)
ايفطاري يوخ، اوباشداني يوخ بينوالرين
تكليف-ى شاق ائيله مز حق بىبضاعته
(افطاري و سحري ندارند بينوايان)
(حق، تكليف شاق براي بيبضاعتان نميگزارد)
چاي ايچمه سم، سحر گئده رم ايختيياردن
قويمازلا، قويماسينلار مني باغ-ى جننته.
(اگر به هنگام صبح چاي نخورم اختيار از دست مىدهم)
(اگر راه نميدهند، راه ندهند مرا به باغ بهشت)
مال-ى يتيمي، ماللا يييه ر، من اوروجلوغو
من مال-ى حقق´ه بندم، او مال-ى رعييت´ه.
(ملا مال يتيم را ميخورد، من روزه را)
(من به مال حق بندم، او به مال رعيت)
ساقي دونن بو وقت كئچيرديم برايدن،
دوشدو گؤزوم، سمتده بير بيكس عوورته
(ساقي ديروز همين وقت از راهي ميگذشتم)
(چشمم در يك سمت به زنى بيكس افتاد)
بيمار ايدي، غريب ايدي، بي ايختيار ايدي
موحتاجدي دوايه، غذايه، حيمايته
(بيمار بود، غريب بود، بي اختيار بود)
(محتاج به دوا، غذا و حمايت بود)
من موضطريب باخيرديم او جانلي جنازه يه
آغلاردي گؤزلريم او پرييشان قييافه يه
(من مضطربانه به آن جنازه’ زنده نگاه ميكردم)
(چشمانم مىگريست به آن قيافه’ پريشان)
بير تخته پاره تك٬ قوروموشدو او بينوا
گؤردوم او بينوا دؤشه نيب خاك-ى ذيللته
(مانند يك تكه تخته، خشك شده بود آن بينوا)
(ديدم، آن بينوا افتاده است به خاك ذلالت)
زولفون ائديب نيقاب سارالميش عوذارينه
باشين قويوب داش اوسته، گئديب خاب-ى راحته
(زلفش را نقاب كرده بود بر چهره زردش)
(سرش را روي سنگ گذاشته و به خواب راحتي رفته)
هر كس اونا باخاردي، دييه ردى كي جاني يوخ
من ده ديييرديم عؤمرو يئتيشيب نهايته
(همه به او نگاه ميكردند، ميگفتند جان ندارد)
(من هم ميگفتم عمرش به آخر رسيده)
ناگه گتيردي هوشه اونو تاققا تاق سسي
آچدي گؤزون ياواشجا، مني سالدي حئيرته
(ناگهان صداي تق و تق كفشها او را به هوش آورد)
(آرام چشمهايش را باز كرد و مرا به حيرت انداخت)
بير باخدي حسرتييله، يئنه يومدو گؤزلرين
ايدي باشين٬ اوزون دايادي سنگ-ى عيبرته
(با حسرت نگاهي كرد و دوباره چشمانش را بست)
(سرش را خم كرد و صورتش را روي سنگ عبرت گذاشت)
مؤعجوز بو سس نه دير؟ دئدي. باخديم٬ دئديم كي هئچ
دؤولتليلر گئديرلر نماز-ى جماعته
(پرسيد: معجز اين صداي چيست؟ نگاه كردم و گفتم كه هيچ)
(پولدارها به نماز جماعت ميروند)
